อุปกรณ์ในระบบโซลาร์เซลล์มีอะไรบ้าง? โครงสร้างยึดแผง สาย DC ตู้ป้องกัน และระบบกราวด์

ภาพรวมอุปกรณ์นอกเหนือจากแผงและอินเวอร์เตอร์

ต้นทุนของ "อุปกรณ์ประกอบ" (Balance of System หรือ BOS) เป็นสัดส่วนสำคัญของงานติดตั้ง และเป็นจุดที่ผู้รับเหมาบางรายลดคุณภาพเพื่อลดราคา ซึ่งอาจกระทบความปลอดภัยและอายุการใช้งานในระยะยาว

โครงสร้างยึดแผง (Mounting System)

·       วัสดุ: อะลูมิเนียมอัลลอยด์หรือสแตนเลส ทนสนิมและทนลม เหล็กชุบต้องมีการป้องกันสนิมที่เหมาะสมกับหน้างาน

·       ประเภท: ยึดบนหลังคากระเบื้อง (Hook), เมทัลชีท (Clamp/Bracket), ดาดฟ้า (Ballast/ขาตั้ง) และโครงยกแผงบนโรงจอดรถ (Carport)

·       ต้องออกแบบให้รับแรงลมและน้ำหนักได้ตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง และไม่ทำให้หลังคารั่ว

สายไฟและตัวเชื่อมต่อ

·       สาย DC สำหรับโซลาร์ (PV Wire/สายโซลาร์) ต้องทน UV และอุณหภูมิสูง ใช้ตัวเชื่อมต่อ (Connector) แบบ MC4 หรือเทียบเท่าที่เข้ากันได้ ไม่ควรผสมยี่ห้อ

·       สาย AC ตั้งแต่อินเวอร์เตอร์ถึงตู้ไฟ ต้องเลือกขนาดให้รับกระแสและแรงดันตกได้ตามมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า

·       การร้อยท่อและรางเดินสายต้องป้องกันแสงแดดและน้ำ

ตู้ป้องกันและอุปกรณ์ตัดตอน

·       DC Isolator/Switch และฟิวส์ DC ตัดวงจรฝั่งแผง

·       เบรกเกอร์ AC ป้องกันกระแสเกินฝั่งอินเวอร์เตอร์

·       SPD (Surge Protective Device) ป้องกันไฟกระชากทั้งฝั่ง DC และ AC

·       RCD/RCBO ป้องกันไฟรั่วตามที่การออกแบบกำหนด

ตามมาตรฐานการติดตั้งของ วสท. ระบบรูฟท็อปตั้งแต่ 200 kVA ขึ้นไปต้องมีอุปกรณ์ป้องกันอาร์ก (AFCI) และอุปกรณ์ตัดวงจรรวดเร็ว (RSD) ตามที่ พพ. สรุปไว้

ระบบกราวด์และป้องกันฟ้าผ่า

เฟรมแผงและโครงสร้างโลหะต้องต่อลงดิน (Equipotential Bonding และ Grounding) ตามมาตรฐาน หากอาคารมีระบบล่อฟ้าอยู่แล้ว ต้องออกแบบให้ประสานกันอย่างถูกต้อง ไม่ควรเดินสายกราวด์แบบลวกๆ เพราะเป็นความเสี่ยงต่อชีวิตและทรัพย์สิน

ระบบมอนิเตอร์

อินเวอร์เตอร์และตัวตรวจวัดกำลัง (Smart Meter/CT) ช่วยให้ดูผลผลิตและการใช้ไฟได้ผ่านแอป ช่วยตรวจพบปัญหาผลผลิตตกได้เร็ว ควรมีสัญญาณอินเทอร์เน็ตที่จุดติดตั้งอินเวอร์เตอร์

เช็กลิสต์อุปกรณ์ในใบเสนอราคา

1. ยี่ห้อ รุ่น และจำนวนแผง อินเวอร์เตอร์

2. ชนิดและยี่ห้อโครงสร้างยึดแผง พร้อมวัสดุ

3. ชนิดและขนาดสาย DC/AC ความยาวโดยประมาณ

4. รายการตู้ป้องกัน SPD เบรกเกอร์ และกราวด์

5. ค่าแรง ค่าขออนุญาต และการรับประกันงานติดตั้ง

ทีมงานของเรายินดีช่วยตรวจใบเสนอราคาว่ารายการอุปกรณ์ครบถ้วนและเหมาะสมหรือไม่

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. โครงสร้างยึดแผงต้องเป็นอะลูมิเนียมเท่านั้นไหม?

ไม่จำเป็น อะลูมิเนียมและสแตนเลสเป็นที่นิยมเพราะทนสนิม ส่วนเหล็กต้องมีการป้องกันสนิมที่เหมาะสม ข้อสำคัญคือออกแบบรับแรงลมและตรวจความแข็งแรงของหลังคา

2. ต้องมี SPD หรือไม่?

แนะนำให้มีเพื่อป้องกันไฟกระชากจากฟ้าผ่าและการสวิตช์ในระบบ ลดความเสียหายต่ออินเวอร์เตอร์และเครื่องใช้ไฟฟ้า

3. ทำไมสาย DC ต้องเป็นสายโซลาร์โดยเฉพาะ?

เพราะสายภายนอกอาคารต้องทน UV ความร้อน และสภาพอากาศได้นานหลายสิบปี สายไฟทั่วไปอาจเสื่อมเร็ว

แหล่งอ้างอิง

[1] มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ (พพ.) — https://pvstatus.dede.go.th/th/section_2-5.php

[2] วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) — https://www.eit.or.th

[3] NREL: Photovoltaic Technology Basics — https://www.nrel.gov/solar/

[4] สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) — https://www.tisi.go.th

ปรับปรุงข้อมูลล่าสุด: กันยายน 2569