โซลาร์รูฟท็อปคืออะไร? ต่างจากโซลาร์ฟาร์มและโซลาร์ลอยน้ำอย่างไร

นิยามของโซลาร์รูฟท็อป

โซลาร์รูฟท็อปคือระบบโซลาร์เซลล์ที่ติดตั้งบนหลังคา ระเบียง ดาดฟ้า หรือส่วนใดส่วนหนึ่งของอาคาร ไฟฟ้าที่ผลิตได้ใช้ภายในอาคารเป็นหลัก ส่วนเกินอาจส่งเข้าระบบการไฟฟ้าได้ตามเงื่อนไขของโครงการและประเภทมิเตอร์ ระบบรูฟท็อปมีตั้งแต่ขนาดเล็กประมาณ 3 กิโลวัตต์สำหรับบ้านพัก ไปจนถึงหลายร้อยกิโลวัตต์หรือระดับเมกะวัตต์สำหรับโรงงานและห้างสรรพสินค้า

เปรียบเทียบรูฟท็อป โซลาร์ฟาร์ม และโซลาร์ลอยน้ำ

หัวข้อ	โซลาร์รูฟท็อป	โซลาร์ฟาร์ม (ตั้งพื้น)	โซลาร์ลอยน้ำ
ที่ตั้ง	หลังคา/ดาดฟ้าอาคาร	ที่ดินโล่ง	อ่างเก็บน้ำ เขื่อน บ่อ
เจ้าของ/ผู้ใช้	เจ้าของอาคารใช้เอง	ผู้ผลิตไฟขายเข้าระบบ	ผู้ผลิตไฟ หรือหน่วยงานที่มีแหล่งน้ำ
ขนาดทั่วไป	3 kW ถึงระดับ MW	ระดับ MW ถึงร้อย MW	ระดับ MW ถึงร้อย MW
ต้นทุนที่ดิน	ไม่ต้องซื้อที่ดินเพิ่ม	ต้องใช้ที่ดินจำนวนมาก	ใช้พื้นผิวน้ำ
การสูญเสียสายส่ง	ต่ำ (ผลิตใกล้จุดใช้)	ขึ้นกับระยะโครงข่าย	ขึ้นกับระยะโครงข่าย

ตามข้อมูลของ IEA-PVPS ณ ปี 2567 ไทยมีโซลาร์ตั้งพื้นราว 6,334 MWp โซลาร์บนหลังคาราว 3,310 MWp และโซลาร์ลอยน้ำราว 281 MWp แสดงให้เห็นว่ารูฟท็อปเป็นสัดส่วนสำคัญของตลาด

ข้อดีของโซลาร์รูฟท็อป

·       ใช้พื้นที่หลังคาที่ว่างอยู่ ไม่ต้องลงทุนซื้อที่ดิน

·       ผลิตไฟใกล้จุดใช้งาน สูญเสียในสายส่งต่ำ

·       ลดค่าไฟโดยตรงในช่วงกลางวัน และช่วยลดค่า Demand Charge บางส่วนสำหรับธุรกิจที่ใช้มิเตอร์ TOU

·       แผงบนหลังคาช่วยบังแดดบางส่วน ลดความร้อนเข้าอาคารได้เล็กน้อย

·       ปรับขนาดระบบได้ตามงบประมาณและขยายเพิ่มภายหลัง

ข้อจำกัดที่ควรรู้

·       ขนาดระบบถูกจำกัดด้วยพื้นที่หลังคาและความแข็งแรงโครงสร้าง

·       ต้องตรวจสอบสภาพหลังคา ทิศทาง เงา และความปลอดภัยเรื่องไฟฟ้า

·       การเชื่อมต่อกับระบบการไฟฟ้าต้องผ่านการขออนุญาตตามขั้นตอนของ กฟน. หรือ กฟภ.

·       ประเภทมิเตอร์และประเภทผู้ใช้ไฟมีผลต่อสิทธิ์การขายไฟคืน

กฎระเบียบที่เกี่ยวข้องในประเทศไทย

ตั้งแต่ 28 ธันวาคม 2567 โซลาร์รูฟท็อปที่ติดตั้งนอกนิคมอุตสาหกรรม ไม่ต้องขอใบอนุญาตโรงงาน (รง.4) และไม่ต้องทำรายงานความปลอดภัยด้านสิ่งแวดล้อม (ESA) เป็นเงื่อนไขก่อนยื่นคำขอ ตามข้อมูลของสำนักงานกฎหมาย Hunton อย่างไรก็ตาม ผู้ติดตั้งยังต้องปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัยและขั้นตอนของการไฟฟ้า และหากอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมต้องตรวจสอบข้อกำหนดของ กนอ. เพิ่มเติม

ใครเหมาะกับโซลาร์รูฟท็อป

เจ้าของบ้านที่ใช้ไฟช่วงกลางวันมาก (เช่น ทำงานที่บ้าน มีแอร์หลายเครื่อง) ร้านค้าและ SME ที่เปิดกิจการกลางวัน โรงงานที่เดินเครื่องกลางวัน โรงเรียน โรงพยาบาลเอกชน ห้างสรรพสินค้า และคลังสินค้าที่มีหลังคากว้าง

หากสนใจประเมินความเป็นไปได้ในอาคารของคุณ ทีมงานของเรายินดีให้คำปรึกษาเบื้องต้น

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. โซลาร์รูฟท็อปต้องขออนุญาตหรือไม่?

ต้องขออนุญาตเชื่อมต่อระบบกับการไฟฟ้า (กฟน. หรือ กฟภ.) และปฏิบัติตามกฎหมายอาคารที่เกี่ยวข้อง ส่วนใบอนุญาตโรงงาน รง.4 ไม่จำเป็นสำหรับรูฟท็อปนอกนิคมอุตสาหกรรมตั้งแต่ ธ.ค. 2567

2. หลังคาต้องมีขนาดเท่าไรถึงจะติดได้?

โดยประมาณ 1 กิโลวัตต์ใช้พื้นที่ราว 5–7 ตารางเมตร (ขึ้นกับกำลังต่อแผง) ระบบ 5 kW จึงใช้พื้นที่ประมาณ 25–35 ตารางเมตร

3. โซลาร์รูฟท็อปต่างจากโซลาร์ฟาร์มอย่างไร?

รูฟท็อปติดบนอาคารและใช้ไฟภายในอาคารเป็นหลัก โซลาร์ฟาร์มติดตั้งบนพื้นดินเพื่อขายไฟเข้าระบบ

แหล่งอ้างอิง

[1] IEA-PVPS: Thailand country profile — https://iea-pvps.org/about-iea-pvps/members/thailand/

[2] Hunton Andrews Kurth: Thailand Eases Regulations for Solar Rooftop Installations — https://www.hunton.com/insights/legal/thailand-eases-regulations-for-solar-rooftop-installations

[3] สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) — https://www.erc.or.th

[4] การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) — https://www.mea.or.th

[5] การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) — https://www.pea.co.th

ปรับปรุงข้อมูลล่าสุด: กันยายน 2569